• కాంగ్రెస్ నిర్ణయంపై తీవ్ర అభ్యంతరం.
• పూర్తి గేయం గౌరవాన్ని కాపాడతామని స్పష్టీకరణ.
• దేశవ్యాప్తంగా ప్రచార యాత్రకు శ్రీకారం.
• వందేమాతరం’పై రాజకీయ వేడి మరింత పెంపు.
ఢిల్లీ, మహా.
జాతీయ గేయం ‘వందేమాతరం’పై అధికార బీజేపీ, కాంగ్రెస్ మధ్య రాజకీయ పోరు మరింత ముదిరింది. కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ (సీడబ్ల్యూసీ) పార్టీ కార్యక్రమాల్లో ‘వందేమాతరం’లో తొలి రెండు చరణాలను మాత్రమే ఆలపించాలన్న 1937 నాటి నిర్ణయాన్ని ఇటీవల పునరుద్ఘాటించడాన్ని తీవ్రంగా తప్పుబట్టిన బీజేపీ.. శనివారం కీలక తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది. కొత్తగా నియమితులైన జాతీయ పదాధికారుల సమావేశంలో ఆమోదించిన ఈ తీర్మానం ద్వారా ‘వందేమాతరం’ పూర్తి గేయం గౌరవం, ప్రతిష్ఠ, చారిత్రక వారసత్వాన్ని కాపాడటంలో ఎలాంటి రాజీ ఉండబోదని పార్టీ స్పష్టం చేసింది. దేశవ్యాప్తంగా గేయ చరిత్ర, ప్రాధాన్యం, జాతీయోద్యమంలో దాని పాత్రను ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లేందుకు ప్రచార కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించాలని నిర్ణయించింది.
బీజేపీ జాతీయ అధ్యక్షుడు నితిన్ నబీన్ అధ్యక్షతన జరిగిన ఈ సమావేశంలో తీర్మానాన్ని ఆమోదించారు. కాంగ్రెస్ సీడబ్ల్యూసీ ఆగస్టు 19న తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని బీజేపీ తీవ్రంగా ఖండించింది. రాజకీయ ప్రయోజనాలు, ఓటు బ్యాంకు రాజకీయాలు లేదా మతపరమైన ఒత్తిళ్ల కారణంగా జాతీయ గేయం గౌరవాన్ని తగ్గించే ప్రయత్నాలను అంగీకరించబోమని తీర్మానంలో పేర్కొన్నట్లు అధికారిక ప్రసార సంస్థ ఆకాశవాణి, పీటీఐ వెల్లడించాయి.
కాంగ్రెస్ నిర్ణయమే వివాదానికి కేంద్రం
కాంగ్రెస్ సీడబ్ల్యూసీ ఆగస్టు 19న తన పార్టీ కార్యక్రమాల్లో ‘వందేమాతరం’ తొలి రెండు చరణాలనే ఆలపించే సంప్రదాయాన్ని కొనసాగించాలని నిర్ణయించింది. ఇది 1937లో కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ తీసుకున్న నిర్ణయానికి అనుగుణంగా ఉందని పార్టీ పేర్కొంది. ఆ సమయంలో గేయంలోని కొన్ని తరువాతి చరణాల్లో హిందూ దేవతల ప్రస్తావన ఉండటంతో మతపరమైన అభ్యంతరాలు వ్యక్తమైన నేపథ్యంలో తొలి రెండు చరణాలను మాత్రమే జాతీయ గీతంగా ఉపయోగించాలన్న నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు చారిత్రక రికార్డులు, వివిధ పరిశోధనలు పేర్కొంటున్నాయి.
ఇదే నిర్ణయం ఇప్పుడు బీజేపీకి ప్రధాన రాజకీయ అస్త్రంగా మారింది. ‘వందేమాతరం’ కేవలం ఒక గేయం కాదని, భారత స్వాతంత్య్ర ఉద్యమంతో ముడిపడిన జాతీయ చైతన్యానికి ప్రతీక అని బీజేపీ వాదిస్తోంది. పూర్తి గేయాన్ని గౌరవించకుండా చరణాలను పరిమితం చేయడం దాని చారిత్రక ప్రాధాన్యాన్ని తగ్గించడమేనని పార్టీ ఆరోపిస్తోంది.
కేంద్రం ఆరు చరణాల అధికారిక రూపాన్ని తీసుకొచ్చింది
ఈ వివాదానికి మరో కీలక నేపథ్యం 2026లో కేంద్ర ప్రభుత్వం జారీ చేసిన ‘వందేమాతరం’కు సంబంధించిన మార్గదర్శకాలు. కేంద్ర హోంశాఖ జనవరి 28, 2026న జాతీయ గేయానికి సంబంధించిన తొలి అధికారిక ప్రోటోకాల్ను ప్రకటించింది. అధికారిక కార్యక్రమాల్లో ‘వందేమాతరం’ను పూర్తి ఆరు చరణాలతో ఆలపించే విధానాన్ని అందులో నిర్దేశించింది. ‘జనగణమన’తో కలిపి ప్రదర్శించే సందర్భంలో ముందుగా పూర్తి ‘వందేమాతరం’ ఆలపించాలని మార్గదర్శకాల్లో పేర్కొంది.
దీని తరువాత ఆకాశవాణి కూడా మార్చి 26 నుంచి ఆరు చరణాలతో కూడిన పూర్తి వెర్షన్ను ప్రసారం చేయడం ప్రారంభించింది. స్వాతంత్య్రం వచ్చినప్పటి నుంచి సాధారణంగా ప్రసారమవుతున్న రెండు చరణాల వెర్షన్కు బదులుగా 2026లో కేంద్ర మార్గదర్శకాల నేపథ్యంలో పూర్తి రూపాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. పూర్తి వెర్షన్ వ్యవధి సుమారు 3 నిమిషాల 10 సెకన్లుగా నిర్ణయించారు.
అయితే కేంద్ర ప్రభుత్వ మార్గదర్శకాలు అధికారిక కార్యక్రమాల ప్రోటోకాల్కు సంబంధించినవి కాగా, కాంగ్రెస్ తాజాగా తీసుకున్న నిర్ణయం పార్టీ అంతర్గత కార్యక్రమాలకు సంబంధించినదన్న అంశాన్ని కాంగ్రెస్ నేతలు ప్రస్తావిస్తున్నారు. అందువల్ల ‘వందేమాతరం’ గానానికి సంబంధించిన న్యాయపరమైన, అధికారిక ప్రోటోకాల్, రాజకీయ పార్టీల అంతర్గత సంప్రదాయాల మధ్య తేడాను కూడా చర్చలో పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
స్వాతంత్య్ర ఉద్యమంలో ప్రత్యేక స్థానం
బంకిమ్ చంద్ర చటర్జీ రచించిన ‘వందేమాతరం’ భారత స్వాతంత్య్ర ఉద్యమంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన జాతీయ చైతన్య గేయాల్లో ఒకటిగా ఎదిగింది. 1875లో రచించబడిన ఈ గేయం అనంతరం బంకిమ్ చంద్ర రచించిన ‘ఆనందమఠం’లో భాగంగా ప్రచురితమైంది. స్వాతంత్య్ర పోరాట కాలంలో బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా ప్రజలను సమీకరించడంలో ఈ గేయం కీలక పాత్ర పోషించింది.
అయితే గేయంలోని తరువాతి చరణాల్లో హిందూ దేవతా రూపకాల ప్రస్తావన ఉండటంతో కొంతమంది ముస్లిం నాయకులు, మేధావులు అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశారు. మతపరమైన వివాదాలకు తావులేకుండా జాతీయ సందర్భాల్లో తొలి రెండు చరణాలను మాత్రమే ఉపయోగించాలన్న నిర్ణయం 1937లో కాంగ్రెస్ నాయకత్వం తీసుకుంది. ఆ చారిత్రక నిర్ణయాన్నే కాంగ్రెస్ ఇప్పుడు మళ్లీ ప్రస్తావిస్తుండగా.. దానిని బీజేపీ తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తోంది.
‘ఓటు బ్యాంకు రాజకీయాలకు బలి కాదు’
బీజేపీ తీర్మానంలో ‘వందేమాతరం’ గౌరవాన్ని రాజకీయ సౌలభ్యం కోసం తగ్గించబోమనే వైఖరిని స్పష్టం చేసింది. జాతీయ గేయాన్ని మతపరమైన లేదా రాజకీయ సమీకరణాలకు లోబరచకూడదని పార్టీ పేర్కొంది. పూర్తి గేయం జాతీయ చైతన్యానికి ప్రతీకగా నిలిచిందని, దాని చారిత్రక వారసత్వాన్ని తదుపరి తరాలకు అందించాల్సిన బాధ్యత ఉందని బీజేపీ తెలిపింది.
బీజేపీ జాతీయ అధ్యక్షుడు నితిన్ నబీన్ మాట్లాడుతూ దేశంలోని ప్రతి ప్రాంతానికి ‘వందేమాతరం’ చరిత్ర, అర్థం, జాతీయ ప్రాధాన్యం, స్వాతంత్య్ర పోరాటంలో దాని పాత్రను తీసుకెళ్లేందుకు పార్టీ కార్యకర్తలు దేశవ్యాప్తంగా ప్రచారం నిర్వహిస్తారని వెల్లడించారు. దీంతో ఈ అంశాన్ని కేవలం పార్టీ సమావేశాల్లో చర్చించే స్థాయి నుంచి ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లే రాజకీయ కార్యక్రమంగా బీజేపీ మార్చింది.
అమిత్ షా తీవ్ర విమర్శలు
కాంగ్రెస్ నిర్ణయంపై కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా కూడా తీవ్రంగా స్పందించారు. 1937లో ‘వందేమాతరం’ను రెండు చరణాలకు పరిమితం చేయడం అప్పటి మతపరమైన ఒత్తిళ్లు, ఓటు బ్యాంకు రాజకీయాల ప్రభావమేనని ఆయన ఆరోపించారు. కాంగ్రెస్ తాజా నిర్ణయాన్ని కూడా అదే రాజకీయ ధోరణికి కొనసాగింపుగా అభివర్ణించారు.
అయితే కాంగ్రెస్ మాత్రం బీజేపీ చేస్తున్న విమర్శలను రాజకీయంగా తిప్పికొడుతోంది. తమ పార్టీ జాతీయ గేయాన్ని గౌరవిస్తూనే ఉందని, తొలి రెండు చరణాల వినియోగానికి చారిత్రక నేపథ్యం ఉందని వాదిస్తోంది. గేయాన్ని మతపరమైన వివాదానికి కేంద్రంగా మార్చకుండా చారిత్రకంగా అంగీకరించిన విధానాన్ని కొనసాగిస్తున్నామని కాంగ్రెస్ నేతలు చెబుతున్నారు.
.
