9/11 విషాదానికి పాతికేళ్లు….

9/11 విషాదానికి పాతికేళ్లు.
* ప్రపంచాన్ని కుదిపేసిన దాడికి 25 ఏళ్లు.
* 25 ఏళ్లు గడిచినా చెరిగిపోని గాయాలు.
* నెవర్ ఫర్గెట్’గా మారిన 9/11 జ్ఞాపకం

న్యూయార్క్,మహా:

ప్రపంచ చరిత్రను శాశ్వతంగా మార్చేసిన ఆ రోజు వచ్చి నేటికి సరిగ్గా 25 ఏళ్లు. 2001 సెప్టెంబర్ 11న అమెరికాలో జరిగిన ఉగ్రదాడులు కేవలం ఒక దేశాన్నే కాదు.. ప్రపంచ భద్రతా వ్యవస్థను, అంతర్జాతీయ రాజకీయాలను, ఉగ్రవాదంపై పోరాట వ్యూహాలను, విమాన ప్రయాణ భద్రతను, ప్రజల ఆలోచనా విధానాన్ని సైతం సమూలంగా మార్చేశాయి. ఆ రోజు న్యూయార్క్‌లోని వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ జంట టవర్లపై విమానాలు ఢీకొన్న దృశ్యాలు, ఆ తర్వాత ఆకాశాన్ని కమ్మేసిన పొగ, దుమ్ము, శిథిలాల మధ్య తమ ప్రాణాలను పణంగా పెట్టి ఇతరులను కాపాడేందుకు పరుగెత్తిన ఫైర్‌ఫైటర్లు, పోలీసు అధికారులు, అత్యవసర సిబ్బంది చిత్రాలు 25 ఏళ్ల తర్వాత కూడా ప్రపంచ జ్ఞాపకాల్లో సజీవంగానే ఉన్నాయి. 2026 సెప్టెంబర్ 11తో ఈ మహా విషాదానికి పావు శతాబ్దం పూర్తవుతున్న నేపథ్యంలో అమెరికా మరోసారి బాధితులను స్మరించుకుంటోంది.

2001 సెప్టెంబర్ 11 ఉదయం అమెరికా ప్రజలు సాధారణ రోజును ప్రారంభించారు. కానీ కొద్ది నిమిషాల్లోనే పరిస్థితి ఊహించని మలుపు తిరిగింది. అల్‌ఖైదాకు చెందిన 19 మంది ఉగ్రవాదులు నాలుగు వాణిజ్య విమానాలను హైజాక్ చేసి సమన్వయంతో దాడులకు పాల్పడ్డారు. అమెరికా అధికారిక 9/11 మెమోరియల్ వివరాల ప్రకారం.. రెండు విమానాలు న్యూయార్క్‌లోని వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ నార్త్, సౌత్ టవర్లను ఢీకొన్నాయి. మరో విమానం వర్జీనియాలోని పెంటగాన్‌ను ఢీకొట్టింది. నాలుగో విమానం యునైటెడ్ ఎయిర్‌లైన్స్ ఫ్లైట్ 93 పెన్సిల్వేనియాలోని ఖాళీ ప్రాంతంలో కూలిపోయింది. ఆ దాడుల్లో 2,977 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. వారు 90 దేశాలకు చెందినవారు.

ఉదయం 8:46 గంటలకు అమెరికన్ ఎయిర్‌లైన్స్ ఫ్లైట్ 11 వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ నార్త్ టవర్‌ను ఢీకొట్టింది. 17 నిమిషాల తర్వాత 9:03 గంటలకు యునైటెడ్ ఎయిర్‌లైన్స్ ఫ్లైట్ 175 సౌత్ టవర్‌ను ఢీకొట్టింది. ఆ రెండు ఢీకొనుళ్ల తర్వాత న్యూయార్క్ నగర దృశ్యం పూర్తిగా మారిపోయింది. ప్రపంచ ఆర్థిక శక్తికి ప్రతీకగా నిలిచిన ట్విన్ టవర్స్ నుంచి దట్టమైన పొగలు ఎగసిపడుతుండగా.. వేలాది మంది ప్రాణాలు కాపాడుకునేందుకు బయటకు పరుగులు తీశారు. మరోవైపు ప్రమాదాన్ని లెక్కచేయకుండా అగ్నిమాపక సిబ్బంది, పోలీసులు, వైద్య సిబ్బంది భవనాల్లోకి దూసుకెళ్లారు.

ఆ రోజు జరిగిన విషాదంలో సామాన్య పౌరులతో పాటు విధి నిర్వహణలో ఉన్న వందలాది మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఎఫ్‌బీఐ ప్రకారం 400 మందికి పైగా ఫస్ట్ రెస్పాండర్లు మృతిచెందారు. వేలాది మంది గాయపడ్డారు. ఇంకా పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు ఆ రోజు శిథిలాల మధ్య పనిచేయడం, విషపూరితమైన దుమ్ము, పొగకు గురికావడం వల్ల తర్వాతి సంవత్సరాల్లో అనారోగ్య సమస్యలను ఎదుర్కొన్నారు.

9/11 విషాదం దాడులు జరిగిన రోజుతో ముగియలేదు. వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్ శిథిలాల తొలగింపు, బాధితుల అవశేషాల గుర్తింపు, సహాయక చర్యలు నెలల తరబడి కొనసాగాయి. 1.8 మిలియన్ టన్నుల శిథిలాలను తొలగించే ప్రక్రియ దాదాపు తొమ్మిది నెలలు కొనసాగి 2002 మే 30న అధికారికంగా ముగిసింది. అయితే ఆ శిథిలాల మధ్య పనిచేసిన అనేక మంది ఎదుర్కొన్న ఆరోగ్య సమస్యలు మాత్రం దశాబ్దాల తర్వాత కూడా కొనసాగాయి. 9/11 మెమోరియల్ ప్రకారం 80,000 మందికి పైగా ప్రజలు 9/11తో సంబంధం ఉన్న అనారోగ్యాలతో బాధపడుతున్నట్లు నమోదు అయింది.

ఈ దాడులు అమెరికా భద్రతా వ్యవస్థకు ఒక భారీ సవాలుగా మారాయి. దాడుల తర్వాత ఉగ్రవాద నిరోధక చర్యలు, ఇంటెలిజెన్స్ సమన్వయం, విమానాశ్రయ భద్రత, అంతర్జాతీయ నిఘా వంటి రంగాల్లో విస్తృత మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. ఎఫ్‌బీఐ చరిత్రలోనే 9/11 దర్యాప్తు అతిపెద్ద దర్యాప్తుగా నిలిచింది. 4,000 మందికి పైగా ప్రత్యేక ఏజెంట్లు, 3,000 మంది ఇతర సిబ్బంది ఈ దర్యాప్తు, సహాయక చర్యల్లో భాగమయ్యారు. ఐదు లక్షలకు పైగా దర్యాప్తు ఆధారాలు, సూచనలు పరిశీలించగా.. 1.67 లక్షలకు పైగా ఇంటర్వ్యూలు నిర్వహించినట్లు ఎఫ్‌బీఐ వెల్లడించింది.

9/11 అనంతరం అమెరికా విదేశాంగ విధానంలోనూ భారీ మార్పు వచ్చింది. ఉగ్రవాదంపై అంతర్జాతీయ పోరాటం మరింత తీవ్రరూపం దాల్చింది. దాడులకు బాధ్యులైన అల్‌ఖైదాపై చర్యలతో పాటు ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌లో అమెరికా సైనిక చర్యలు ప్రారంభమయ్యాయి. దీంతో 9/11 ఒక ఉగ్రదాడిగా మాత్రమే కాకుండా.. రెండు దశాబ్దాలకు పైగా కొనసాగిన అంతర్జాతీయ రాజకీయ, సైనిక పరిణామాలకు ప్రారంభ బిందువుగా కూడా మారింది. 9/11 మెమోరియల్ ప్రకారం దాడుల తర్వాత అమెరికా ‘ఆపరేషన్ ఎండ్యూరింగ్ ఫ్రీడమ్’ను ప్రారంభించింది.

అయితే 9/11 చరిత్రలో మరో ముఖ్యమైన అధ్యాయం ఫ్లైట్ 93. ఆ విమానంలోని ప్రయాణికులు, సిబ్బంది తమ విమానం కూడా దాడికి ఉపయోగించబడుతోందని తెలుసుకున్న తర్వాత ఉగ్రవాదులను ఎదుర్కొనే ప్రయత్నం చేశారు. ఆ పోరాటం అనంతరం విమానం పెన్సిల్వేనియాలో కూలిపోయింది. అది లక్ష్యంగా భావించిన ప్రదేశానికి చేరకుండా అడ్డుకున్న ఆ ప్రయాణికుల ధైర్యం నేటికీ అమెరికా చరిత్రలో అసాధారణమైన త్యాగానికి ప్రతీకగా గుర్తించబడుతోంది.

25 ఏళ్ల తర్వాత 9/11 ఎందుకు ఇంకా అంత ప్రాధాన్యంగా మారింది? అనే ప్రశ్నకు సమాధానం కేవలం మృతుల సంఖ్యలో లేదు. ఒక తరం ఆ ఘటనను ప్రత్యక్షంగా చూసింది. మరో తరం దాని ప్రభావంలో పెరిగింది. ఇప్పుడు 9/11 తర్వాత పుట్టిన లేదా ఆ రోజును గుర్తుపట్టలేని సుమారు 100 మిలియన్ల మంది అమెరికన్లు ఉన్నారని 9/11 మెమోరియల్ పేర్కొంటోంది. అందుకే 2026లో జరుగుతున్న 25వ వార్షిక కార్యక్రమాల్లో బాధితుల స్మరణతో పాటు కొత్త తరానికి ఆ చరిత్రను వివరించడం ప్రధాన అంశంగా మారింది.

ఈ ఏడాది స్మరణ కార్యక్రమం మరింత ప్రత్యేకం. న్యూయార్క్‌లోని 9/11 మెమోరియల్ ప్లాజాలో బాధితుల కుటుంబ సభ్యులు వారి పేర్లను స్వయంగా చదివి వినిపించనున్నారు. దాడుల్లో కీలకమైన సమయాలను గుర్తుచేస్తూ నిశ్శబ్ద నివాళులు అర్పించనున్నారు. గతంలో ఉన్న ఆరు మౌన క్షణాలకు అదనంగా.. 9/11 కారణంగా తర్వాతి కాలంలో అనారోగ్యాలతో మరణించిన వారిని స్మరించేందుకు ఏడో మౌన క్షణాన్ని కూడా 2026 కార్యక్రమంలో చేర్చారు.

ఇక్కడే 9/11 విషాదం మరో కోణాన్ని చూపిస్తుంది. ఒక ఉగ్రదాడి ముగిసిన రోజే దాని ప్రభావం ముగియదు. ప్రాణాలు కోల్పోయిన కుటుంబాలు, తల్లిదండ్రులను కోల్పోయిన పిల్లలు, జీవిత భాగస్వాములను కోల్పోయిన కుటుంబాలు, గాయపడిన వారు, సహాయక చర్యల్లో పాల్గొన్న సిబ్బంది.. వారి జీవితాల్లో ఆ రోజు ఒక శాశ్వత మలుపుగా మిగిలిపోయింది. అందుకే 9/11 మెమోరియల్ ఈ 25వ వార్షికోత్సవాన్ని కేవలం విషాదాన్ని గుర్తుచేసుకునే సందర్భంగా కాకుండా.. ధైర్యం, సేవ, మానవత్వం, పరస్పర సహకారం గురించి కొత్త తరానికి చెప్పే అవకాశంగా పేర్కొంటోంది.

‘Never Forget’ అనే పదబంధం 9/11 తర్వాత అమెరికా సమాజంలో ఒక స్మారక నినాదంగా మారింది. దాని అర్థం కేవలం దాడిని మరచిపోవద్దనే సందేశం కాదు. ఆ రోజున ప్రాణాలు కోల్పోయిన ప్రతి వ్యక్తిని, చివరి క్షణం వరకు ఇతరులను రక్షించేందుకు ప్రయత్నించిన ప్రతి ఒక్కరిని, ఆ తర్వాత సంవత్సరాల పాటు బాధితులకు అండగా నిలిచిన వేలాది మంది సేవలను గుర్తుంచుకోవాలనే సంకల్పం.

న్యూయార్క్‌లో ట్విన్ టవర్స్ ఉన్న ప్రదేశంలో ఇప్పుడు నిర్మించిన 9/11 మెమోరియల్ ఆ జ్ఞాపకానికి శాశ్వత చిహ్నంగా నిలిచింది. ఒకప్పుడు ప్రపంచ ఆర్థిక శక్తికి ప్రతీకగా నిలిచిన ఆ ప్రాంతం ఇప్పుడు మానవ నష్టం, త్యాగం, ధైర్యం, పునర్నిర్మాణానికి ప్రతీకగా మారింది. మ్యూజియంలోని ప్రదర్శనలు ఆ రోజు జరిగిన సంఘటనలతో పాటు 9/11కు ముందు పరిస్థితులు, దాడుల అనంతర పరిణామాలను కూడా నమోదు చేస్తున్నాయి.

2026 సెప్టెంబర్ 11న అమెరికా 9/11ను గుర్తుచేసుకుంటున్న వేళ.. కాలం పాతికేళ్లు ముందుకు వెళ్లినా ఆ రోజు జ్ఞాపకం మాత్రం వెనక్కి వెళ్లలేదు. 2001లో ప్రపంచాన్ని ఒక్కసారిగా ఉలిక్కిపడేలా చేసిన ఆ దాడి.. 2026లో చరిత్ర పాఠంగా, బాధితుల స్మృతిగా, భద్రతపై ప్రపంచానికి హెచ్చరికగా, మానవ ధైర్యానికి నిదర్శనంగా నిలిచింది.

25 ఏళ్లు గడిచాయి.. తరాలు మారాయి.. నగరం పునర్నిర్మితమైంది.. కానీ 9/11లో ప్రాణాలు కోల్పోయిన వారి జ్ఞాపకం మాత్రం చెరిగిపోలేదు. అందుకే ప్రపంచం మరోసారి ఒక్కటే చెబుతోంది — “Never Forget.”