ఈసీ నియామక చట్టంపై సుప్రీంకోర్టులో భిన్న తీర్పు.

• 2023 చట్టం రాజ్యాంగబద్ధతపై పిటిషన్లు.
• విస్తృత ధర్మాసనానికి పంపాలా?
• ఇద్దరు న్యాయమూర్తుల భిన్నాభిప్రాయాలు.
• తదుపరి నిర్ణయం ప్రధాన న్యాయమూర్తి పరిధిలోకి.

న్యూఢిల్లీ, మహా.

కేంద్ర ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్, ఇతర ఎన్నికల కమిషనర్ల నియామకానికి సంబంధించిన 2023 చట్టాన్ని సవాలు చేస్తూ దాఖలైన పిటిషన్ల విషయంలో సుప్రీంకోర్టులో కీలక పరిణామం చోటుచేసుకుంది. ఈ పిటిషన్లను ఐదుగురు న్యాయమూర్తులతో కూడిన రాజ్యాంగ ధర్మాసనానికి నివేదించాలా వద్దా అన్న అంశంపై జస్టిస్ దీపాంకర్ దత్తా, జస్టిస్ సతీశ్ చంద్ర శర్మలతో కూడిన ద్విసభ్య ధర్మాసనం ఏకాభిప్రాయానికి రాలేదు. దీంతో ఇది భిన్న తీర్పుగా మారింది.

విస్తృత ధర్మాసనంపై భిన్నాభిప్రాయాలు

జస్టిస్ దీపాంకర్ దత్తా పిటిషన్లను విస్తృత రాజ్యాంగ ధర్మాసనానికి పంపాల్సిన అవసరం లేదన్న అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేశారు. ఇప్పటికే ఉన్న రాజ్యాంగ సూత్రాల ఆధారంగా 2023 చట్టంపై సవాళ్లను పరిశీలించవచ్చని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. మరోవైపు జస్టిస్ సతీశ్ చంద్ర శర్మ ఈ అంశం విస్తృత రాజ్యాంగ ధర్మాసనం పరిశీలించాల్సిన ప్రాముఖ్యత కలిగినదని భావించారు.

ఇప్పుడు ప్రధాన న్యాయమూర్తి ముందుకు

ఇద్దరు న్యాయమూర్తులు ఏకాభిప్రాయానికి రాకపోవడంతో తదుపరి చర్యల కోసం కేసుకు సంబంధించిన పత్రాలు భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి వద్దకు వెళ్లనున్నాయి. విస్తృత ధర్మాసనం ఏర్పాటు చేయాలా, తదుపరి విచారణను ఏ విధంగా కొనసాగించాలన్న దానిపై పరిపాలనా నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.

ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్రతపై ప్రధాన ప్రశ్న

2023 చట్టం కింద ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్, ఎన్నికల కమిషనర్ల ఎంపికకు ఏర్పాటు చేసిన కమిటీలో ప్రధానమంత్రి, లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నేతతో పాటు కేంద్ర మంత్రికి స్థానం కల్పించారు. గతంలో సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన అనూప్ బరన్‌వాల్ తీర్పులో ప్రతిపాదించిన ఎంపిక విధానంతో ఈ చట్టంలోని వ్యవస్థను పోల్చుతూ పిటిషన్లు దాఖలయ్యాయి. పిటిషనర్ల ప్రధాన వాదనల్లో ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్రతకు సంబంధించిన రాజ్యాంగ అంశం కూడా ఉంది.

‘పాలకులు చట్టానికి లోబడి ఉండాలి’

జస్టిస్ దీపాంకర్ దత్తా తన ఉత్తర్వుల్లో పాలకులు చట్టానికి లోబడి ఉండాల్సిన రాజ్యాంగ సూత్రాన్ని ప్రస్తావించారు. వ్యక్తుల అభీష్టాల కంటే రాజ్యాంగం, చట్టాల పరిధిలోనే పరిపాలన సాగాల్సిన అవసరాన్ని ఆయన ప్రస్తావించారు. ఎన్నికల ప్రక్రియకు సంబంధించిన సంస్థల స్వతంత్రత, రాజ్యాంగ పరిరక్షణ వంటి అంశాల ప్రాధాన్యతను కూడా తీర్పు సందర్భంలో చర్చించారు.

కొలీజియంపై ప్రచారానికి సుప్రీంకోర్టు వివరణ

న్యాయమూర్తుల నియామకానికి సంబంధించిన కొలీజియం వ్యవస్థపై జరుగుతున్న చర్చలో భాగంగా, ‘న్యాయమూర్తులే తమ సహచర న్యాయమూర్తులను నియమించుకుంటున్నారు’ అనే వాదనను సుప్రీంకోర్టు ఉత్తర్వులు ప్రస్తావించాయి. న్యాయమూర్తుల నియామక ప్రక్రియలో అభ్యర్థుల పరిశీలనకు కేంద్ర ప్రభుత్వం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, నిఘా సంస్థలు తదితర వ్యవస్థల నుంచి సమాచారం, అభిప్రాయాలు కూడా పరిగణనలోకి వస్తాయని కోర్టు వివరించినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.

తుది తీర్పు ఇంకా లేదు

ప్రస్తుత పరిణామాన్ని 2023 ఎన్నికల కమిషనర్ల నియామక చట్టం చెల్లుబాటుపై తుది తీర్పుగా చూడటం సరికాదు. ఇప్పటివరకు ప్రధానంగా ఈ కేసును విస్తృత రాజ్యాంగ ధర్మాసనానికి నివేదించాలా లేదా అన్న అంశంపైనే ద్విసభ్య ధర్మాసనంలో భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమయ్యాయి. తదుపరి దశలో ప్రధాన న్యాయమూర్తి పరిధిలో తీసుకునే నిర్ణయం అనంతరం ఈ చట్టంపై అసలు రాజ్యాంగపరమైన సవాళ్ల విచారణ ఏ ధర్మాసనం ముందు కొనసాగుతుందో స్పష్టత రానుంది.