*మోదీ వెనుక దోవల్.. పుతిన్ గమనించి చేసిన ఆ సైగ ఏంటి?
*రెండు సెకన్ల పలకరింపు.. ‘స్పై టు స్పై సెల్యూట్’ అంటూ నెట్టింట చర్చ
*కేజీబీ నుంచి ఐబీ వరకు.. పుతిన్–దోవల్ మధ్య ఆసక్తికర పోలికలు
న్యూఢిల్లీ, మహా:
బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సదస్సు వేదికగా చోటుచేసుకున్న ఓ చిన్న సన్నివేశం ఇప్పుడు సామాజిక మాధ్యమాల్లో విపరీతంగా చర్చనీయాంశమైంది. భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీతో రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ మాట్లాడుతున్న సమయంలో.. ఆయన వెనుక నిలబడి ఉన్న జాతీయ భద్రతా సలహాదారు అజిత్ దోవల్ను పుతిన్ గమనించారు. వెంటనే చిరునవ్వుతో చేయి పైకెత్తి దోవల్ను పలకరించగా.. దోవల్ కూడా నవ్వుతూ స్పందించారు. కేవలం రెండు సెకన్ల పాటు సాగిన ఈ చిన్న పలకరింపును నెటిజన్లు ‘స్పై టు స్పై సెల్యూట్’, ‘ఇంటెలిజెన్స్ బ్రదర్హుడ్’ అంటూ ఆసక్తికరంగా అభివర్ణిస్తున్నారు.
ఈ చిన్న ఘట్టం వెనుక పుతిన్, దోవల్కు ఉన్న భద్రతా, ఇంటెలిజెన్స్ నేపథ్యమే కారణమంటూ విశ్లేషణలు వెలువడుతున్నాయి. అయితే ఆ సైగకు పుతిన్ ఉద్దేశపూర్వకంగా ఏదైనా ప్రత్యేక సందేశం ఇచ్చారనే విషయాన్ని అధికారికంగా ఎవరూ వెల్లడించలేదు. నెటిజన్ల వ్యాఖ్యలు, దృశ్యాన్ని ఆధారంగా చేసుకున్న విశ్లేషణలుగానే వీటిని చూడాల్సి ఉంటుంది.
కేజీబీ అనుభవం.. ఐబీ సుదీర్ఘ సేవ
రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్కు సోవియట్ కాలం నాటి కేజీబీతో సుదీర్ఘ అనుబంధం ఉంది. ఆయన విదేశీ నిఘా విభాగంలో పనిచేసి లెఫ్టినెంట్ కల్నల్ హోదాలో పదవీ విరమణ చేశారు. అనంతరం రష్యా రాజకీయాల్లో కీలక స్థానాలకు ఎదిగి చివరకు దేశాధ్యక్షుడయ్యారు.
మరోవైపు అజిత్ దోవల్ కూడా భారత నిఘా వ్యవస్థలో సుదీర్ఘ అనుభవం ఉన్న అధికారి. ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరోలో 33 ఏళ్లపాటు పనిచేసిన ఆయన.. ప్రస్తుతం దేశ జాతీయ భద్రతా వ్యవహారాల్లో అత్యంత కీలకమైన బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నారు. పాకిస్థాన్లో అండర్కవర్ ఆపరేషన్లలో పనిచేసిన అనుభవం కూడా ఆయనకు ఉందని పలు నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి.
ఇదే నేపథ్యం పుతిన్, దోవల్ మధ్య కనిపించే పరస్పర పరిచయానికి ప్రత్యేక ఆసక్తిని కలిగిస్తోంది. ఇద్దరూ భద్రతా, వ్యూహాత్మక వ్యవహారాల్లో అనుభవం సంపాదించిన వ్యక్తులు కావడంతో.. అంతర్జాతీయ వేదికలపై వారి మధ్య జరిగే చిన్నపాటి సంభాషణలు, హావభావాలు కూడా సహజంగానే దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్నాయి.
పలుమార్లు ముఖాముఖి
పుతిన్, దోవల్ మధ్య సంబంధం ఒక్క బ్రిక్స్ సదస్సుకే పరిమితం కాలేదు. గతంలోనూ ఇరువురు పలు కీలక సందర్భాల్లో సమావేశమయ్యారు. 2025 ఆగస్టులో రష్యాలో పర్యటించిన దోవల్.. పుతిన్తో పలు సున్నితమైన అంశాలపై చర్చలు జరిపారు. 2024 సెప్టెంబర్లో సెయింట్ పీటర్స్బర్గ్లో జరిగిన బ్రిక్స్ భద్రతా ఉన్నతాధికారుల సమావేశం సందర్భంగా కూడా ఇరువురి మధ్య భేటీ జరిగింది.
రష్యా–ఉక్రెయిన్ యుద్ధం తీవ్రంగా కొనసాగుతున్న సమయంలో 2023 ఫిబ్రవరిలో దోవల్ మాస్కో పర్యటించినప్పుడు కూడా పుతిన్తో సమావేశమయ్యారు. భారత్–రష్యా వ్యూహాత్మక సంబంధాలు, అంతర్జాతీయ భద్రతా పరిణామాలు వంటి అంశాల్లో ఉన్నతస్థాయి సంప్రదింపులు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి.
మోదీ వెంటే.. కీలక చర్చల్లో దోవల్
బ్రిక్స్ సదస్సు సందర్భంగా ప్రధాని మోదీతో దోవల్ నిరంతరం కనిపించడం మరో ప్రత్యేకతగా నిలిచింది. రష్యా, చైనా, యూఏఈ, ఇరాన్ తదితర దేశాల నేతలతో మోదీ నిర్వహించిన ద్వైపాక్షిక సమావేశాల్లోనూ దోవల్ పాల్గొన్నారు. బ్రిక్స్ దేశాధినేతలను ఉద్దేశించి మోదీ ప్రసంగించిన సమయంలోనూ ఆయన పక్కనే ఉన్నారు.
బ్రిక్స్ ప్రధానంగా ఆర్థిక సహకార వేదికగా ఏర్పడినప్పటికీ.. ప్రస్తుతం దాని చర్చల పరిధి అంతర్జాతీయ భద్రత, భౌగోళిక రాజకీయాలు, వాణిజ్యం, దౌత్యం, సాంకేతికత వంటి విస్తృత అంశాలకు విస్తరించింది. ఈ నేపథ్యంలో కీలక దేశాల నేతలతో జరిగే చర్చల్లో భారత వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలు, భద్రతా అంశాలపై దోవల్ పాత్రకు ప్రాధాన్యం ఉంటుంది.
‘హ్యూమన్ రాడార్’గా దోవల్
అంతర్జాతీయ భద్రతా వ్యవహారాల్లో ఎదుటి పక్షం ఉద్దేశాలను అంచనా వేయగల సామర్థ్యం కారణంగా దోవల్ను కొందరు విశ్లేషకులు ‘హ్యూమన్ రాడార్’గా అభివర్ణిస్తుంటారు. అయితే ఇది అధికారిక హోదా కాదు.. ఆయన భద్రతా నైపుణ్యాలను సూచించేందుకు ఉపయోగించే విశేషణం మాత్రమే.
