- ఇరాన్ ఏడు రోజుల శాంతి ప్రతిపాదనను తోసిపుచ్చిన అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్.
ఢిల్లీ, మహా.
మధ్యప్రాచ్యంలో రగులుతున్న యుద్ధానికి ముగింపు పలికే దిశగా ఇరాన్ చేసిన అత్యంత కీలకమైన ఏడు రోజుల కాల్పుల విరమణ ప్రతిపాదనను అగ్రరాజ్యం అమెరికా తిరస్కరించినట్లు తెలుస్తోంది. ప్రపంచ ఇంధన రవాణాకు అత్యంత కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధిని ఏడు రోజుల్లో తిరిగి తెరవడంతో పాటు, అణ్వాయుధ ఒప్పందంపై మళ్లీ చర్చలు ప్రారంభించేందుకు సిద్ధమని ఇరాన్ ఈ ప్రతిపాదనలో పేర్కొంది. అయితే, ఈ ఆఫర్ను అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తోసిపుచ్చినట్లు ‘వాల్ స్ట్రీట్ జర్నల్’, ‘వాషింగ్టన్ పోస్ట్’ పత్రికలు ప్రముఖంగా ప్రచురించాయి. అంతేకాకుండా, నవంబర్లో జరగనున్న అమెరికా మధ్యంతర ఎన్నికల తర్వాత ఇరాన్పై మళ్లీ బాంబు దాడులు జరిగే అవకాశం ఉందని ట్రంప్ తన సహాయకులతో ప్రైవేటుగా చెప్పినట్లు ఆ కథనాలు వెల్లడించాయి. ఇరాన్ తన డిమాండ్లను నెరవేరుస్తుందన్న నమ్మకం ట్రంప్కు ఏమాత్రం లేకపోవడమే ఈ తిరస్కరణకు ప్రధాన కారణంగా తెలుస్తోంది.
ఐక్యరాజ్యసమితి సర్వసభ్య సమావేశాల (UNGA) సందర్భంగా న్యూయార్క్లో ఉన్న ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాఘ్చి ఈ ప్రతిపాదన వివరాలను మీడియాకు వెల్లడించారు. ఖతార్ మధ్యవర్తుల ద్వారా తాము ఈ ఏడు రోజుల ప్రణాళికను అమెరికాకు చేరవేసినట్లు ఆయన తెలిపారు. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం, అమెరికా ముందుగా ఇరాన్ ఓడరేవులపై విధించిన నౌకాదళ దిగ్బంధనాన్ని ఎత్తివేయాలి. అలాగే, స్తంభింపజేసిన ఇరాన్ నిధులను విడుదల చేయడంతో పాటు చమురు ఎగుమతులపై ఉన్న ఆంక్షలను సడలించాలి. దీనికి తోడు లెబనాన్ను కూడా కలుపుతూ ఆ ప్రాంతవ్యాప్తంగా కాల్పుల విరమణను పాటించాల్సి ఉంటుంది. అమెరికా ఈ షరతులకు అంగీకరిస్తే, మొదటి నాలుగు, ఐదు రోజుల్లో ఈ చర్యలు అమలవుతాయని, ఆరవ రోజున హోర్ముజ్ జలసంధిని పూర్తిగా తెరుస్తామని అరాఘ్చి వివరించారు. ఆ తర్వాత ఏడవ రోజున అణ్వాయుధ కార్యక్రమంపై ఇరు దేశాల మధ్య తుది చర్చలు ప్రారంభమవుతాయని ఆయన స్పష్టం చేశారు. గత జూన్లో ఇరు దేశాల మధ్య కుదిరిన అవగాహన ఒప్పందంలో (MOU) ఈ అంశాలన్నీ ముందే ఉన్నాయని, ఇప్పుడు బంతి అమెరికా కోర్టులోనే ఉందని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు.
మరోవైపు, అమెరికా అధ్యక్ష భవనం వైట్ హౌస్ నుంచి ఇరాన్ ప్రతిపాదనపై సానుకూల స్పందన రాలేదు. పైగా, నౌకాదళ దిగ్బంధనాన్ని ఎత్తివేసే ఉద్దేశం తమకు లేదని ట్రంప్ యంత్రాంగం మధ్యవర్తులకు తేల్చిచెప్పినట్లు సమాచారం. ఈ పరిణామాల మధ్య అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తన ‘ట్రూత్ సోషల్’ ఖాతాలో ఒక మ్యాప్ను పోస్ట్ చేయడం ఉద్రిక్తతలను మరింత పెంచింది. ఆ మ్యాప్లో హోర్ముజ్ జలసంధి పేరును ఆయన ‘ట్రంప్ స్ట్రెయిట్’ గా మార్చి పేర్కొన్నారు. ఈ జలసంధి ఇప్పటికే తమ దిగ్బంధనంలోనే ఉందని, దానిని అమెరికా భూభాగంగా ప్రకటించాలనే ఆలోచనను ట్రంప్ గతంలోనే సమర్థించిన విషయం తెలిసిందే. మధ్యంతర ఎన్నికలు పూర్తయ్యే వరకు ఈ విషయంలో ఇరాన్కు ఎలాంటి అవకాశం ఇచ్చేది లేదని ఆయన ఇప్పటికే ఐక్యరాజ్యసమితి వేదికగా కూడా ప్రకటించారు.
సుమారు ఏడు నెలలుగా కొనసాగుతున్న ఈ యుద్ధ వాతావరణం ప్రపంచవ్యాప్తంగా తీవ్ర ఆందోళన రేకెత్తిస్తోంది. ముఖ్యంగా, ప్రపంచ ఇంధన రవాణాలో సుమారు 20 శాతం మేర వాటా కలిగిన హోర్ముజ్ జలసంధి మూసివేత కారణంగా అంతర్జాతీయ చమురు, గ్యాస్ మార్కెట్లలో అనిశ్చితి నెలకొంది. అగ్రరాజ్యంలో నవంబర్ 3న జరగనున్న కీలకమైన ఎన్నికలకు ముందు, ఈ ఘర్షణల వల్ల పెరుగుతున్న ఇంధన ధరలు మరియు ద్రవ్యోల్బణం రిపబ్లికన్ పార్టీకి సవాలుగా మారాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఇరాన్ శాంతి ప్రతిపాదన కూడా విఫలం కావడం, అమెరికా కఠిన వైఖరితో రాబోయే రోజుల్లో మధ్యప్రాచ్యంలో యుద్ధ మేఘాలు మరింత దట్టంగా కమ్ముకునేలా చేస్తోందని అంతర్జాతీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
