స్పామ్ కాల్స్పై ట్రాయ్ కొరడా.
* నిబంధనలు మరింత కఠినం.
* మూడు ఫిర్యాదులకే చర్యలా?.
* ఏఐ కాల్స్, నంబర్ ధ్రువీకరణపై కొత్త నిబంధనలు.
న్యూఢిల్లీ, మహా:
మొబైల్ వినియోగదారులకు తరచూ ఇబ్బంది కలిగిస్తున్న స్పామ్ కాల్స్, అనవసర వాణిజ్య సందేశాలు, స్వయంచాలక కాల్స్పై నియంత్రణను మరింత కట్టుదిట్టం చేసేందుకు టెలికాం నియంత్రణ సంస్థ చర్యలు వేగవంతం చేసింది. టెలికాం సంస్థలు, కాల్ గుర్తింపు యాప్లు, వాణిజ్య సంస్థలు, వినియోగదారుల మధ్య సమాచార భాగస్వామ్యం, ఫిర్యాదుల పరిష్కారం, ప్రత్యేక నంబర్ శ్రేణుల వినియోగం, కృత్రిమ మేధ ఆధారిత స్వయంచాలక కాల్స్ వంటి అంశాలపై నిబంధనలు రూపొందిస్తోంది. అయితే ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న అధికారిక సమాచారం ప్రకారం మీరు పేర్కొన్న ‘మూడు ఫిర్యాదులకే నంబర్ నిలిపివేత’, ‘ఏఐ కాల్కు నిమిషానికి ఐదు పైసల జరిమానా’ వంటి అంశాలను తుది అమలులో ఉన్న నిబంధనలుగా కాకుండా ప్రతిపాదనలు, చర్చలో ఉన్న చర్యలుగా చూడాలి.
140, 1600 నంబర్లకు ప్రత్యేక రక్షణ
బ్యాంకింగ్, ఆర్థిక సేవలు, బీమా రంగాల్లో సేవలు, లావాదేవీలకు సంబంధించిన కాల్స్ కోసం 1600 శ్రేణిని, ప్రచార కాల్స్ కోసం 140 శ్రేణిని ఉపయోగించేలా ట్రాయ్ ప్రత్యేక వ్యవస్థను అమలు చేస్తోంది. ముఖ్యంగా 1600 శ్రేణి కాల్స్ను యాప్లు ట్యాగ్ చేయడం, నిరోధించడం లేదా ఫిల్టర్ చేయడం అనుమతించబోమని ట్రాయ్ స్పష్టం చేసింది. ప్రభుత్వ సంస్థల నుంచి పౌరులకు వెళ్లే కొన్ని అధికారిక కాల్స్కు కూడా 1600 శ్రేణిని ఉపయోగిస్తున్నారు.
యాప్లతో ట్రాయ్ మధ్య వివాదం
140, 1600 శ్రేణులపై స్పామ్ గుర్తింపును పరిమితం చేయడంపై కాల్ గుర్తింపు యాప్ ట్రూకాలర్ అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసింది. ఆ యాప్ వెల్లడించిన గణాంకాల ప్రకారం గత ఎనిమిది నెలల్లో వినియోగదారులు 140 శ్రేణి నుంచి వచ్చిన కాల్స్లో 81 శాతం, 1600 శ్రేణి కాల్స్లో 79 శాతం స్వీకరించలేదు. రెండు శ్రేణులకు చెందిన మొత్తం 7.4 కోట్లకు పైగా కాల్స్ను వినియోగదారులు మాన్యువల్గా నిరోధించినట్లు సంస్థ పేర్కొంది. ఇవి ట్రూకాలర్ వెల్లడించిన గణాంకాలు మాత్రమే; ట్రాయ్ అధికారిక గణాంకాలుగా పరిగణించకూడదు.
సాధారణ పది అంకెల నంబర్లే ప్రధాన సమస్య
సాధారణ పది అంకెల మొబైల్ నంబర్లను ఉపయోగించి వాణిజ్య కాల్స్ చేస్తున్న అనధికార టెలిమార్కెటర్లే స్పామ్ సమస్యలో ప్రధాన భాగంగా ఉన్నట్లు కేంద్ర ప్రభుత్వం గతంలో పార్లమెంటుకు తెలిపింది. వినియోగదారుల ఫిర్యాదులను తప్పించుకునేందుకు కొందరు 140 శ్రేణికి బదులుగా సాధారణ మొబైల్ నంబర్లను ఉపయోగిస్తున్నట్లు గుర్తించారు. ఈ నేపథ్యంలో టెలికాం సంస్థలు కృత్రిమ మేధ ఆధారిత వ్యవస్థలతో అనుమానాస్పద స్పామ్ను గుర్తించి వినియోగదారులను అప్రమత్తం చేస్తున్నాయి.
ఫిర్యాదుల వ్యవస్థలో మార్పులు
స్పామ్ ఫిర్యాదులపై చర్యలు తీసుకునే విధానాన్ని కూడా బలోపేతం చేసే దిశగా ట్రాయ్ ప్రతిపాదనలు చేసింది. 2026లో విడుదల చేసిన ముసాయిదా ప్రకారం, ఫిర్యాదు పరిష్కారంపై వినియోగదారు అసంతృప్తిగా ఉంటే అప్పీల్ చేసుకునే అవకాశం మరింత స్పష్టంగా ఉండేలా మార్పులు ప్రతిపాదించారు. టెలికాం సంస్థలో ఉన్నత స్థాయి అధికారిని అప్పీల్ అధికారిగా నియమించడం, ఫిర్యాదు పరిష్కారం అనంతరం నిర్ణీత సమయంలో అప్పీల్కు అవకాశం కల్పించడం వంటి అంశాలు ప్రతిపాదనల్లో ఉన్నాయి.
‘మూడు ఫిర్యాదులు’ అంశంపై స్పష్టత అవసరం
ఒకే నంబర్పై మూడు స్పామ్ ఫిర్యాదులు వస్తే వెంటనే ఆ నంబర్ను నిలిపివేస్తారన్న సమాచారం ప్రచారంలో ఉన్నప్పటికీ, దీనిని ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న తుది ట్రాయ్ నిబంధనగా నిర్ధారించే అధికారిక ప్రకటన కనిపించడం లేదు. అధికారికంగా మాత్రం స్పామ్ ఫిర్యాదులు పెరిగే కొద్దీ టెలికాం సంస్థలు మరింత చురుకుగా దిద్దుబాటు చర్యలు చేపట్టేలా వ్యవస్థ ఉందని ట్రాయ్ వివరించింది. ఉల్లంఘనల తీవ్రతను బట్టి సేవలను నిలిపివేయడం, వనరులను డిస్కనెక్ట్ చేయడం వంటి చర్యలు ఇప్పటికే అమల్లో ఉన్నాయి.
ఏఐ కాల్స్పై కొత్త నియంత్రణ
స్వయంచాలకంగా భారీ సంఖ్యలో కాల్స్ చేసే కృత్రిమ మేధ ఆధారిత వ్యవస్థల వినియోగం పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో వాటిని నియంత్రించేందుకు ట్రాయ్ చర్యలు చేపడుతోంది. 2026లో వెలువడిన ప్రతిపాదనల్లో రోబో కాల్స్, భారీ స్థాయిలో జరిగే స్వయంచాలక వాణిజ్య కాల్స్పై అదనపు ఛార్జీలు, నిరోధక చర్యలను ప్రతిపాదించారు. ముఖ్యంగా 1400, 1600 శ్రేణులకు చెందని నంబర్ల నుంచి వచ్చే రోబో కాల్స్కు గరిష్ఠంగా నిమిషానికి ఐదు పైసల టెర్మినేషన్ ఛార్జీ విధించే ప్రతిపాదన ఉంది. ఇది ప్రతిపాదన మాత్రమే; ‘ప్రతి ఏఐ కాల్కు సంస్థపై ఐదు పైసల జరిమానా’గా అర్థం చేసుకోవడం సరికాదు.
నంబర్ల పునఃధ్రువీకరణపై దృష్టి
వాణిజ్య కాల్స్ చేసే సంస్థలు ఉపయోగించే నంబర్ల వెనుక ఉన్న వ్యక్తి లేదా సంస్థ వివరాలు స్పష్టంగా ఉండేలా ధ్రువీకరణ ప్రక్రియను బలోపేతం చేయాలని నియంత్రణ వ్యవస్థ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. టెలికాం వనరులను దుర్వినియోగం చేస్తున్న సంస్థలు, వ్యక్తులను గుర్తించడం ద్వారా స్పామ్ కాల్స్ మూలాన్ని త్వరగా గుర్తించడమే దీని ఉద్దేశం.
నెట్వర్క్ స్థాయిలోనే స్పామ్ గుర్తింపు
వినియోగదారు ఫిర్యాదు చేసే వరకు వేచి ఉండకుండా అనుమానాస్పద నంబర్లను నెట్వర్క్ స్థాయిలోనే గుర్తించే విధానానికి ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది. టెలికాం సంస్థలు ఇప్పటికే కృత్రిమ మేధ ఆధారిత సాధనాలను ఉపయోగించి అనుమానాస్పద కాల్స్, సందేశాలను గుర్తిస్తున్నాయి. గతంలో తీసుకున్న చర్యల్లో అనధికార వాణిజ్య సమాచారానికి సంబంధించి సుమారు 21 లక్షల టెలికాం కనెక్షన్లు డిస్కనెక్ట్ చేసినట్లు కేంద్ర ప్రభుత్వం తెలిపింది.
రోజుకు కోట్ల సందేశాలు, కాల్స్కు అడ్డుకట్ట
కేంద్ర ప్రభుత్వం పార్లమెంటుకు ఇచ్చిన వివరాల ప్రకారం, 2025 డిసెంబరులో వినియోగదారుల ప్రాధాన్యతల ఆధారంగా డిజిటల్ వ్యవస్థ రోజుకు సగటున 7.5 కోట్లకు పైగా సందేశాలు, వాయిస్ కాల్స్ను నిరోధించింది. స్పామ్ నియంత్రణలో డిజిటల్ అనుమతి వ్యవస్థ, వినియోగదారుల ఫిర్యాదులు, కృత్రిమ మేధ ఆధారిత గుర్తింపు వంటి పద్ధతులను కలిపి ఉపయోగిస్తున్నారు.
