టార్గెట్ కేసీఆర్‌?

*’బీఆర్ఎస్ అగ్రనేతల భూములపై ఉన్నతస్థాయి విచారణ కమిటీ.
22ఏ భూముల వ్యవహారంపై ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం.
* 16 అంశాలపై దర్యాప్తు
హైదరాబాద్, మహా.

తెలంగాణలో 22ఏ భూముల వ్యవహారం ఇప్పుడు రాజకీయంగా మరో కీలక మలుపు తిరిగింది. నిషేధిత జాబితాలోని భూములపై శాసనసభలో జరిగిన చర్చకు కొనసాగింపుగా, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పలు జిల్లాల్లోని భూములకు సంబంధించిన ఆరోపణలు, నిబంధనల ఉల్లంఘనలపై విచారణకు ఉన్నతస్థాయి కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది. సెప్టెంబర్ 23న జారీ చేసిన ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల ప్రకారం, కాలేజియేట్ అండ్ టెక్నికల్ ఎడ్యుకేషన్ కమిషనర్ ఎ. శ్రీదేవసేన అధ్యక్షతన కమిటీ ఏర్పాటైంది. రిజిస్ట్రేషన్లు, స్టాంపుల శాఖ ప్రత్యేక కార్యదర్శి రాజీవ్ గాంధీ హనుమంతు కన్వీనర్‌గా, జనగామ జిల్లా కలెక్టర్ సందీప్ కుమార్ ఝా సభ్యుడిగా వ్యవహరించనున్నారు. విచారణకు సంబంధించిన జిల్లాల కలెక్టర్లు కూడా ఆయా కేసుల పరిధిలో కమిటీ సభ్యులుగా ఉంటారు.

జీవో నంబర్ 134తో విచారణకు శ్రీకారం

ప్రభుత్వం సెప్టెంబర్ 23న జారీ చేసిన జీవో నంబర్ 134 ద్వారా ఈ కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది. సెప్టెంబర్ 16న శాసనసభలో 22ఏ నిషేధిత ఆస్తుల అంశంపై జరిగిన స్వల్పకాలిక చర్చలో పలు భూములకు సంబంధించిన తీవ్ర ఆరోపణలు, నిబంధనల ఉల్లంఘనల అంశాలు ప్రస్తావనకు రావడంతో తదుపరి పరిపాలనా చర్య అవసరమని ప్రభుత్వం పేర్కొంది. ఆ నేపథ్యంలో వివిధ జిల్లాల్లోని నిర్దిష్ట గ్రామాల్లో ఉన్న భూములకు సంబంధించిన వ్యవహారాలను పరిశీలించేందుకు కమిటీని నియమించింది.

శ్రీదేవసేన నేతృత్వంలో కమిటీ

కమిటీకి ఎ. శ్రీదేవసేన అధ్యక్షత వహించనున్నారు. రిజిస్ట్రేషన్లు, స్టాంపుల శాఖ ప్రత్యేక కార్యదర్శి రాజీవ్ గాంధీ హనుమంతు కన్వీనర్‌గా ఉంటారు. జనగామ జిల్లా కలెక్టర్ సందీప్ కుమార్ ఝా సభ్యుడిగా వ్యవహరిస్తారు. ఏ జిల్లాకు చెందిన భూములపై విచారణ జరుగుతుందో ఆ జిల్లాకు చెందిన కలెక్టర్ కూడా సంబంధిత అంశంలో కమిటీ సభ్యుడిగా వ్యవహరిస్తారు.

పదహారు భూ వ్యవహారాలపై పరిశీలన

ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులకు అనుబంధంగా ఉన్న జాబితాలో మొత్తం 16 భూ వ్యవహారాలను విచారణకు చేర్చినట్లు ది హిందూ, దక్షిణ్ ఫస్ట్, టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా నివేదికలు వెల్లడించాయి. సిద్దిపేట, రంగారెడ్డి, హైదరాబాద్, మహబూబ్‌నగర్, రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాల్లోని వివిధ గ్రామాలకు సంబంధించిన భూములు ఈ పరిశీలన పరిధిలో ఉన్నాయి. ఇందులో కేసీఆర్ కుటుంబానికి సంబంధించినట్లు పేర్కొన్న భూములతో పాటు కేటీఆర్ కుటుంబ సభ్యులు, హరీశ్‌రావు కుటుంబ సభ్యులు, ఇతర బీఆర్ఎస్ నేతలు, వారి కుటుంబ సభ్యులు, అనుచరులకు సంబంధించినట్లు పేర్కొన్న భూముల అంశాలు ఉన్నాయి.

ఎర్రవల్లి.. మర్కుక్.. వెంకటాపూర్‌పై దృష్టి

సిద్దిపేట జిల్లా మర్కుక్ మండలంలోని ఎర్రవల్లి, మర్కుక్, వెంకటాపూర్ శివారు ప్రాంతాల్లో కేసీఆర్, ఆయన కుటుంబ సభ్యులు, అనుచరులకు సంబంధించినట్లు ప్రభుత్వం పేర్కొన్న భూములు విచారణ పరిధిలోకి వచ్చాయి. ఈ ప్రాంతాల్లోని భూముల రికార్డులు, వాటి కొనుగోళ్లు, భూముల స్వభావం, సంబంధిత ప్రభుత్వ నిబంధనల అమలు వంటి అంశాలను కమిటీ పరిశీలించనుంది.

రికార్డుల్లో 440 ఎకరాల అంశం

సెప్టెంబర్ 16న శాసనసభలో ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి చేసిన ప్రకటనల్లో కేసీఆర్ కుటుంబానికి చెందినట్లు పేర్కొన్న భూముల విస్తీర్ణం సుమారు 440 ఎకరాలుగా ప్రస్తావనకు వచ్చింది. తొమ్మిది జిల్లాలు, 24 మండలాలు, 31 గ్రామాల్లో ఈ భూములు ఉన్నట్లు ప్రభుత్వం సభలో వివరాలు ఉంచిందని నివేదికలు తెలిపాయి. ఇవి ముఖ్యమంత్రి సభలో చేసిన ఆరోపణలు, ప్రభుత్వం ఉంచిన వివరాలు మాత్రమేనని, వాటిపై తుది నిర్ధారణ విచారణ అనంతరం జరగాల్సి ఉంది.

ఎర్రవల్లి ఫామ్‌హౌస్ చుట్టూ 388 ఎకరాల అంశం

ఎర్రవల్లిలో కేసీఆర్ కుటుంబానికి చెందినదిగా పేర్కొన్న సుమారు 700 ఎకరాల ఫామ్‌హౌస్ చుట్టూ 388 ఎకరాల అసైన్డ్ భూమి ఉన్నట్లు ముఖ్యమంత్రి సభలో పేర్కొన్నారని దక్షిణ్ ఫస్ట్ నివేదించింది. ఈ అంశం కూడా ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన విచారణ పరిధిలోకి వచ్చిన భూ వ్యవహారాలతో సంబంధం కలిగి ఉంది. అయితే ఈ వివరాలు ప్రభుత్వం చేసిన ఆరోపణల ఆధారంగా వచ్చినవే తప్ప, కమిటీ తుది నిర్ధారణగా పరిగణించరాదు.

కేటీఆర్ కుటుంబానికి చెందినట్లు పేర్కొన్న జన్వాడ భూములు

రంగారెడ్డి జిల్లా శంకర్‌పల్లి మండలం జన్వాడలో శతబిష ఆగ్రోతో పాటు ఇతర సంస్థలు, వ్యక్తుల పేరిట ఉన్న భూములను కూడా విచారణకు చేర్చారు. ఈ భూములు కేటీఆర్ కుటుంబ సభ్యులు, అనుచరులకు సంబంధించినవిగా ప్రభుత్వం పేర్కొన్నట్లు నివేదికలు వెల్లడించాయి. భూముల కొనుగోలు, వాటి స్వభావం, యాజమాన్య బదలాయింపులు, సంబంధిత రికార్డులు తదితర అంశాలను కమిటీ పరిశీలించనుంది.

రంగనాయకసాగర్ పక్కన హరీశ్‌రావు కుటుంబ భూములు

సిద్దిపేట జిల్లా చిన్నకోడూరు మండలం రామంచ గ్రామంలో రంగనాయకసాగర్ రిజర్వాయర్ సమీపంలోని హరీశ్‌రావు, ఆయన కుటుంబ సభ్యులు, అనుచరులకు సంబంధించినట్లు పేర్కొన్న భూములు విచారణ జాబితాలో ఉన్నాయి. అదే విధంగా మొయినాబాద్ మండలం అజీజ్‌నగర్‌కు సంబంధించిన భూముల అంశం కూడా పరిశీలన పరిధిలోకి వచ్చింది.

వెలికట్టలో సర్వే నంబర్ 271

సిద్దిపేట జిల్లా కొండపాక మండలం వెలికట్ట గ్రామంలోని సర్వే నంబర్ 271లో ఎం. హనుమంతరావు కొనుగోలు చేసినట్లు పేర్కొన్న అసైన్డ్ భూమి కూడా విచారణ జాబితాలో ఉంది. సెప్టెంబర్ 18న కాంగ్రెస్ నేతల బృందం ఈ ప్రాంతాన్ని సందర్శించి భూ రికార్డులు, పహాణీలు, పట్టాదారు వివరాలను పరిశీలించినట్లు వార్తలు వచ్చాయి. సుమారు 6 ఎకరాల 2 గుంటల భూమి విషయాన్ని వారు అధికారుల వద్ద ప్రస్తావించారు.

మల్లన్నసాగర్ భూసేకరణపై విచారణ

మల్లన్నసాగర్ రిజర్వాయర్ కోసం జరిగిన భూసేకరణకు సంబంధించిన అంశాలు కూడా కమిటీ పరిధిలో ఉన్నాయి. భూసేకరణ, పరిహారం, పునరావాసం, పునరావాస ప్యాకేజీలకు సంబంధించిన ఆరోపణలను పరిశీలించనుంది. గతంలో ఈ వ్యవహారాలకు సంబంధించి మాజీ ఎమ్మెల్యే, దివంగత నేత ఎస్. రామలింగారెడ్డి తదితరుల పేర్లు ప్రస్తావనకు వచ్చినట్లు పలు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.

జగదీశ్‌రెడ్డి కుటుంబ భూములు

రంగారెడ్డి జిల్లా షాబాద్ మండలం మద్దూరు ప్రాంతంలో మాజీ మంత్రి జి. జగదీశ్వర్‌రెడ్డి, ఆయన కుటుంబ సభ్యులు, అనుచరులకు సంబంధించినట్లు పేర్కొన్న భూములు కూడా కమిటీ పరిశీలనలో ఉన్నాయి. ఈ భూముల కొనుగోళ్లు, వాటి స్వభావం, సంబంధిత నిబంధనలు, రికార్డులు వంటి అంశాలపై విచారణ జరగనుంది.

గంగుల కమలాకర్‌కు సంబంధించిన భూములు

రంగారెడ్డి జిల్లా శంషాబాద్ మండలం బహదూర్‌గూడలో మాజీ మంత్రి గంగుల కమలాకర్ తదితరులకు సంబంధించినట్లు పేర్కొన్న ప్రభుత్వ భూముల అంశం కూడా విచారణ పరిధిలోకి వచ్చింది. అలాగే గండిపేట మండలం వట్టినాగులపల్లిలోని శంకర హిల్స్ ప్రాంతానికి సంబంధించిన భూముల అంశాన్ని కూడా కమిటీ పరిశీలించనుంది. ప్రభుత్వ భూముల కొనుగోలు, ఆక్రమణ, భూముల వర్గీకరణలో మార్పులు జరిగాయా అన్న అంశాలపై పరిశీలన ఉంటుందని ప్రభుత్వం పేర్కొన్న పరిధిలో తెలుస్తోంది.

వట్టినాగులపల్లి భూదాన్ భూముల వ్యవహారం

వట్టినాగులపల్లిలో భూదాన్ భూముల కొనుగోలుకు సంబంధించిన ఆరోపణలు కూడా విచారణ జాబితాలో ఉన్నాయి. బీఆర్ఎస్ ఎమ్మెల్యే పల్లా రాజేశ్వర్‌రెడ్డి పేరు ఈ వ్యవహారంలో ప్రభుత్వం ప్రస్తావించింది. అయితే ఈ భూమిపై పల్లా రాజేశ్వర్‌రెడ్డి గతంలో తన వాదనను వెల్లడించారు. 2026 మే 15న తెలంగాణ హైకోర్టులో నమోదైన కేసులో ఆయన సర్వే నంబర్ 188/1/2లోని 1 ఎకరం 10 గుంటల భూమి భూదాన్ భూమి కాదని, అది పట్టా భూమి అని పేర్కొన్న విషయం రికార్డులో ఉంది. ప్రభుత్వ తరఫు న్యాయవాది కూడా ఆ సమయంలో అధికారులు తన భూమిలో జోక్యం చేసుకోవడం లేదని తెలిపిన అనంతరం ఆ పిటిషన్ పరిష్కారమైంది.

అజీజ్‌నగర్‌లో పైలట్ రోహిత్‌రెడ్డి భూములు

మొయినాబాద్ మండలం అజీజ్‌నగర్‌లో మాజీ ఎమ్మెల్యే పైలట్ రోహిత్‌రెడ్డికి సంబంధించినట్లు పేర్కొన్న అసైన్డ్ భూముల అంశం కూడా కమిటీ జాబితాలో ఉంది. అసైన్డ్ భూముల కొనుగోలు, వాటి బదలాయింపు, భూముల వర్గీకరణలో మార్పులు వంటి అంశాలను పరిశీలించనున్నట్లు ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల ఆధారంగా వచ్చిన నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.

ఫామ్‌హౌస్‌లు.. చెరువులు.. నీటి మట్టాలు

మొయినాబాద్, అజీజ్‌నగర్ ప్రాంతాల్లో ఫామ్‌హౌస్‌లకు సంబంధించిన భూములపై గత కొద్ది రోజులుగా రాజకీయ ఆరోపణలు కొనసాగుతున్నాయి. సెప్టెంబర్ 20న కాంగ్రెస్ ప్రజాప్రతినిధుల బృందం అజీజ్‌నగర్, మొయినాబాద్ ప్రాంతాల్లో హరీశ్‌రావు, పైలట్ రోహిత్‌రెడ్డికి చెందినవిగా వారు పేర్కొన్న ఫామ్‌హౌస్‌ల పరిసరాలను సందర్శించింది. ఒక ఫామ్‌హౌస్ చెరువు సమీపంలో, పూర్తి నీటిమట్ట ప్రాంతంలో ఉందని కాంగ్రెస్ నేతలు ఆరోపించారు. ఈ అంశాలు కూడా ఇప్పుడు భూముల వాస్తవ స్థితి, రికార్డులు, అనుమతుల పరిశీలనలో భాగంగా ప్రస్తావనకు వస్తున్నాయి.

సిరిసిల్లలో వేల ఎకరాల భూముల వ్యవహారం

రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాలోని సిరిసిల్ల, తంగళ్లపల్లి, ఇతర మండలాల్లో అసైన్డ్ భూముల కొనుగోళ్లు, ప్రభుత్వ భూముల కేటాయింపులకు సంబంధించిన ఆరోపణలను కూడా కమిటీ పరిశీలించనుంది. ఈ ప్రాంతంలో భూముల బదలాయింపులు, ప్రభుత్వ భూముల కేటాయింపులు, నిషేధిత భూముల జాబితాలో జరిగిన మార్పులకు సంబంధించిన అంశాలు గతంలో శాసనసభ చర్చలో ప్రస్తావనకు వచ్చాయి.

మధ్యమానేరు పరిహారాలపై కూడా దర్యాప్తు

రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాలోని మధ్యమానేరు రిజర్వాయర్ భూసేకరణకు సంబంధించిన పరిహారం, పునరావాసం, పునరావాస ప్యాకేజీల స్వీకరణలో అక్రమాలు జరిగాయన్న ఆరోపణలను కూడా కమిటీ పరిశీలించనుంది. జోగినిపల్లి రవీందర్‌రావు, జె. సౌమ్య తదితరుల పేర్లు ఈ అంశానికి సంబంధించిన విచారణ జాబితాలో ఉన్నట్లు నివేదికలు వెల్లడించాయి. భూసేకరణకు సంబంధించిన గ్రామాలు, రికార్డులు, పరిహారం చెల్లింపులు, పునరావాస ప్యాకేజీల వివరాలను కమిటీ పరిశీలించే అవకాశం ఉంది.

ఎల్విన్ స్టీఫెన్‌సన్ భూముల అంశం

మాజీ ఎమ్మెల్సీ ఎల్విన్ స్టీఫెన్‌సన్‌కు సంబంధించిన లీజు భూముల క్రమబద్ధీకరణ అంశం కూడా విచారణ జాబితాలో ఉన్నట్లు ది హిందూ ఆధారంగా వచ్చిన వివరాలు వెల్లడించాయి. ఈ భూముల క్రమబద్ధీకరణకు సంబంధించిన విధానం, రికార్డులు, ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులు, సంబంధిత నిబంధనల అమలు వంటి అంశాలు పరిశీలనలోకి రానున్నాయి.

ధరణి వినియోగంపై మరో కోణం

మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా బాలానగర్ మండలం గుండేడు గ్రామంలో నాలుగు సంస్థలకు సంబంధించిన భూముల వ్యవహారం కూడా కమిటీ పరిధిలోకి వచ్చింది. రాజ్ హైటెక్ ఫామ్స్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్, రాజ్ పౌల్ట్రీ అండ్ ప్లాంటేషన్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్, రాజ్ పౌల్ట్రీ అండ్ అగ్రికల్చర్ ఫామ్స్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్, మానవిహా బ్రీడర్స్ ఎల్ఎల్పీ పేర్లు విచారణకు సంబంధించిన వివరాల్లో ఉన్నాయి. ఈ సంస్థలకు ఎం. హనుమంతరావు, ఎం. సుమన్, టి. మహేశ్‌రావు తదితరులు ప్రతినిధులుగా ఉన్నట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. ధరణి విధానం, ఇతర ప్రక్రియలను దుర్వినియోగం చేశారా అన్న అంశాన్ని కమిటీ పరిశీలించనుంది.

ప్రభుత్వ భూముల నుంచి అటవీ భూముల వరకు

కమిటీ పరిధి కేవలం వ్యక్తుల భూముల యాజమాన్య పరిశీలనకే పరిమితం కాలేదు. ప్రభుత్వ భూములు, సీలింగ్ మిగులు భూములు, అసైన్డ్ భూములు, జాగీర్ భూములు, భూదాన్ భూములు, ఇనాం భూములు, అటవీ భూములపై కూడా విచారణ చేయాలని ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల్లో పేర్కొన్నట్లు పలు నివేదికలు వెల్లడించాయి.

భూసేకరణ.. పరిహారం.. పునరావాసం

భూసేకరణలో నిబంధనలు పాటించారా లేదా అన్నది కూడా కమిటీ పరిశీలించనుంది. భూములు సేకరించిన సందర్భాల్లో నష్టపరిహారం చెల్లింపులు సక్రమంగా జరిగాయా, పునరావాసం, పునరావాస ప్యాకేజీల అమలులో నిబంధనలు పాటించారా, ఎవరికి ఎంత పరిహారం అందింది వంటి అంశాలు విచారణలో భాగం కానున్నాయి. మధ్యమానేరు, మల్లన్నసాగర్ వంటి ప్రాజెక్టులకు సంబంధించిన భూసేకరణ వ్యవహారాలు ఈ పరిధిలో ఉన్నాయి.

నీటి వనరులు.. పూర్తి నీటిమట్ట ప్రాంతాలు

నీటి వనరులు, వాటి పరిధి, క్యాచ్‌మెంట్ ప్రాంతాలకు సంబంధించిన అంశాలను కూడా కమిటీ పరిశీలించనుంది. భూములపై నిర్మాణాలు, భూముల వర్గీకరణ, నీటి వనరుల రక్షణకు సంబంధించిన నిబంధనలు పాటించారా లేదా అన్న అంశం కూడా పరిశీలనలో ఉంటుంది. ఫామ్‌హౌస్‌లకు సంబంధించిన ఆరోపణల నేపథ్యంలో ఈ అంశానికి ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది.

రికార్డులన్నీ కమిటీ పరిధిలోకి

విచారణ కోసం ప్రభుత్వ శాఖల నుంచి రికార్డులు, పత్రాలు, సమాచారం, గణాంకాలు, సిబ్బందిని కోరే అధికారం కమిటీకి ప్రభుత్వం కల్పించింది. జిల్లా పరిపాలన, స్థానిక సంస్థలు, కార్పొరేషన్లు, ఇతర ప్రభుత్వ ఆధీన సంస్థల నుంచి అవసరమైన సమాచారాన్ని తీసుకునే అవకాశం ఉంది. సంబంధిత శాఖలు, అధికారులు కమిటీకి పూర్తి సహకారం అందించాలని ప్రభుత్వం ఆదేశించింది.

మధ్యంతర నివేదికలకు అవకాశం

కమిటీ తుది నివేదికను ప్రభుత్వానికి త్వరితగతిన సమర్పించాలని ఉత్తర్వుల్లో పేర్కొన్నట్లు నివేదికలు తెలిపాయి. అవసరమైన సందర్భాల్లో నిర్దిష్ట అంశాలపై మధ్యంతర నివేదికలను కూడా సమర్పించే అవకాశం కమిటీకి ఇచ్చారు. అంటే ఒక్క సమగ్ర నివేదిక కోసం మాత్రమే వేచి ఉండకుండా, ప్రత్యేక భూ వ్యవహారాలపై విడిగా నివేదికలు సమర్పించే అవకాశం ఉంది.

బాధ్యత నిర్ధారణ.. చర్యల సిఫారసు

భూముల వ్యవహారాల్లో నిబంధనలు ఉల్లంఘించినట్లు విచారణలో తేలితే బాధ్యతను నిర్ధారించడం, తగిన చర్యలను సిఫారసు చేయడం కూడా కమిటీ విధుల్లో భాగంగా ప్రభుత్వం పేర్కొంది. చట్టాలు, నిబంధనలు, ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులు, అధికారిక ఆదేశాల ఉల్లంఘన జరిగిందా లేదా అన్నది పరిశీలించి, అవసరమైన చర్యలపై ప్రభుత్వానికి సూచనలు ఇవ్వనుంది.

22ఏ వివాదానికి రాజకీయ నేపథ్యం

22ఏ భూముల అంశంపై సెప్టెంబర్ 16న శాసనసభలో జరిగిన చర్చతో ఈ పరిణామాలకు వేగం వచ్చింది. 22ఏ నిషేధిత జాబితాలో ఉన్న భూముల విషయంలో ప్రభుత్వం గతంలోనే మరో ఉన్నతస్థాయి కమిటీని ఏర్పాటు చేసి, వివిధ రకాల సమస్యలను పరిష్కరించేందుకు చర్యలు ప్రారంభించింది. సెప్టెంబర్ 18న రెవెన్యూ మంత్రి పొంగులేటి శ్రీనివాస్‌రెడ్డి 22ఏ పరిధిలోని సమస్యలను పరిశీలించేందుకు మరో కమిటీ ఏర్పాటైనట్లు శాసనసభలో ప్రకటించారు. ఆ కమిటీకి సీసీఎల్ఏ డి.ఎస్. లోకేశ్‌కుమార్ అధ్యక్షత వహించనున్నారు.

రెండు కమిటీల మధ్య తేడా

22ఏ నిషేధిత జాబితాలో ఉన్న భూముల సాధారణ సమస్యలను పరిష్కరించేందుకు ఏర్పాటు చేసిన కమిటీ ఒకటి కాగా, తాజాగా జీవో నంబర్ 134 ద్వారా ఏర్పాటు చేసిన కమిటీ నిర్దిష్ట భూములు, నిర్దిష్ట ఆరోపణలు, నిర్దిష్ట వ్యక్తులు, సంస్థలు, భూసేకరణ వ్యవహారాలపై విచారణ చేయనుంది. తాజా కమిటీ పరిధిలో 16 భూ వ్యవహారాలు ఉన్నట్లు ప్రధాన వార్తా నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.

హరీశ్‌రావు నుంచి న్యాయ విచారణ డిమాండ్

భూ వ్యవహారాలపై ప్రభుత్వం చేస్తున్న ఆరోపణలను హరీశ్‌రావు గతంలో ఖండించారు. 22ఏ, భూ భారతి, ధరణి వ్యవహారాలపై సుప్రీంకోర్టు లేదా హైకోర్టు సిట్టింగ్ న్యాయమూర్తితో విచారణ జరిపించాలని ఆయన డిమాండ్ చేశారు. ప్రభుత్వం శ్వేతపత్రం విడుదల చేయాలని కూడా కోరారు. బీఆర్ఎస్ ప్రభుత్వం ఉన్న కాలంలో జరిగిన వ్యవహారాలపై విచారణకు సిద్ధంగా ఉన్నామని, కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వ కాలంలోని భూ వ్యవహారాలను కూడా అదే ప్రమాణాలతో పరిశీలించాలని ఆయన కోరినట్లు వార్తలు వచ్చాయి.

ఆరోపణలకు సమాధానం కోరిన పల్లా రాజేశ్వర్‌రెడ్డి

వట్టినాగులపల్లి భూముల వ్యవహారంలో తనపై వచ్చిన ఆరోపణలను పల్లా రాజేశ్వర్‌రెడ్డి గతంలో ఖండించారు. తాను కొనుగోలు చేసిన భూమి భూదాన్ భూమి కాదని, గతంలోనే సంబంధిత రికార్డుల్లో దీనిపై స్పష్టత వచ్చిందని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఈ అంశానికి సంబంధించి 2026 మేలో హైకోర్టులో దాఖలైన పిటిషన్ కూడా నమోదైంది. అందువల్ల ఈ భూమి విషయంలో తుది వాస్తవ నిర్ధారణ కమిటీ పరిశీలన, సంబంధిత రికార్డుల ఆధారంగానే జరగాల్సి ఉంటుంది.

అసెంబ్లీ ఆరోపణల నుంచి అధికారిక విచారణ వరకు

సెప్టెంబర్ 16న శాసనసభలో భూములపై ఆరోపణలు ప్రస్తావనకు రావడం, ఆ తర్వాత ప్రభుత్వం నిర్దిష్ట భూ వ్యవహారాలను గుర్తించడం, సెప్టెంబర్ 23న జీవో నంబర్ 134 జారీ చేయడం ద్వారా ఈ వ్యవహారం అధికారిక విచారణ దశకు చేరింది. కమిటీకి విస్తృత అధికారాలు ఇవ్వడం, వివిధ జిల్లాల కలెక్టర్లను భాగస్వామ్యం చేయడం, ప్రభుత్వ రికార్డులను సేకరించే అవకాశం కల్పించడం ఈ విచారణలో తదుపరి దశగా నిలిచింది.

ఇప్పుడు తేలాల్సింది ఏమిటి?

ఇప్పటి వరకు వెలుగులోకి వచ్చినవి ప్రధానంగా ప్రభుత్వం, ప్రజాప్రతినిధులు, రాజకీయ పక్షాలు చేసిన ఆరోపణలు మరియు వాటిపై వచ్చిన ప్రత్యారోపణలు. కమిటీ విచారణ పూర్తయ్యే వరకు ఏ భూమి చట్టబద్ధమైనది, ఏ భూమి నిబంధనలకు విరుద్ధంగా బదలాయించబడింది, ఎక్కడ ప్రభుత్వ భూమి లేదా అసైన్డ్ భూమి వర్గీకరణలో మార్పులు జరిగాయి, ఎక్కడ భూసేకరణ పరిహారంలో అవకతవకలు జరిగాయి అన్నది తుది నిర్ధారణగా చెప్పలేం. కమిటీ సేకరించే రికార్డులు, భూ రిజిస్టర్లు, రిజిస్ట్రేషన్ పత్రాలు, రెవెన్యూ రికార్డులు, భూసేకరణ పత్రాలు, పరిహారం చెల్లింపు వివరాలు, ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులు, న్యాయస్థానాల ఆదేశాల పరిశీలన అనంతరం వాస్తవాలు బయటకు రావాల్సి ఉంది.

బీఆర్ఎస్ అగ్రనేతల భూములపై ఇక అధికారిక పరిశీలన

కేసీఆర్ కుటుంబానికి సంబంధించినట్లు పేర్కొన్న ఎర్రవల్లి, మర్కుక్ భూముల నుంచి కేటీఆర్ కుటుంబ సభ్యులు, అనుచరులకు సంబంధించినట్లు పేర్కొన్న జన్వాడ భూములు, హరీశ్‌రావు కుటుంబానికి సంబంధించినట్లు పేర్కొన్న రామంచ, అజీజ్‌నగర్ భూములు, హనుమంతరావుకు సంబంధించిన వెలికట్ట భూములు, జగదీశ్‌రెడ్డి కుటుంబ భూములు, గంగుల కమలాకర్‌కు సంబంధించినట్లు పేర్కొన్న బహదూర్‌గూడ, వట్టినాగులపల్లి భూములు, పల్లా రాజేశ్వర్‌రెడ్డి పేరు ప్రస్తావనకు వచ్చిన భూదాన్ భూములు, పైలట్ రోహిత్‌రెడ్డి పేరు ఉన్న అజీజ్‌నగర్ భూములు, సిరిసిల్ల భూముల కేటాయింపులు, మధ్యమానేరు పరిహారాలు, ఎల్విన్ స్టీఫెన్‌సన్‌కు సంబంధించిన లీజు భూములు, మహబూబ్‌నగర్‌లోని ధరణి వ్యవహారాలు.. ఇలా మొత్తం 16 అంశాలపై ఇప్పుడు ప్రభుత్వ కమిటీ పరిశీలన ప్రారంభం కానుంది.

తుది నివేదికే కీలకం

ప్రస్తుతం ఈ వ్యవహారంలో రాజకీయ ఆరోపణలు ఒకవైపు, వాటిని ఖండిస్తున్న బీఆర్ఎస్ నేతల వాదనలు మరోవైపు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన కమిటీ మాత్రం భూముల రికార్డులు, చట్టాలు, నిబంధనలు, ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులు, భూసేకరణ పత్రాలు, పరిహారం వివరాలు, నీటి వనరుల రికార్డులు తదితర అధికారిక ఆధారాలపై విచారణ చేయనుంది. కమిటీ తుది నివేదికలో ఏ అంశాలపై ఏం తేలుస్తుందో, ఎవరిపై బాధ్యతను నిర్ధారిస్తుందో, ఎలాంటి చర్యలను సిఫారసు చేస్తుందో తదుపరి దశలో స్పష్టత రానుంది.